Retinol vs. Retinal: wat werkt beter na 50?

Wat er na je 50e met je huid gebeurt

Rond de overgang daalt het oestrogeen. Je huid merkt dat snel. In de eerste vijf jaar na de menopauze verliest de huid ongeveer 30 procent van haar collageen. Daarna gaat er nog zo'n 2 procent per jaar af. Dat meldt de British Skin Foundation.

Je ziet het in de spiegel: fijne lijntjes worden dieper, je huid voelt dunner en droger aan, en een rode plek of een kras herstelt trager. Vitamine A is een van de weinige ingrediënten waarvan in onderzoek is aangetoond dat het deze processen kan afremmen.

Hoe vitamine A in je huid werkt

Je huid kan maar één vorm van vitamine A echt gebruiken: retinoïnezuur. In Nederland is dat alleen op recept verkrijgbaar, als tretinoïne. Alles wat je zonder recept koopt, moet je huid eerst zelf omzetten.

Bij retinol gaat dat in twee stappen. Eerst wordt retinol omgezet in retinal, daarna retinal in retinoïnezuur. Die eerste stap is de traagste, en je huid kan hem ook weer terugdraaien. Retinal slaat die stap over. Het hoeft nog maar één keer omgezet te worden.

Dat is de reden dat retinal "sneller" of "sterker" wordt genoemd. Er komt per druppel meer werkzame stof aan. Het betekent ook dat een lage dosis retinal ongeveer zo krachtig kan zijn als een hogere dosis retinol.

Wat het onderzoek zegt over retinol bij een oudere huid

De bekendste studie komt van de University of Michigan (Kafi e.a., Archives of Dermatology, 2007). Onderzoekers smeerden 36 mensen met een gemiddelde leeftijd van 87 jaar in met een lotion met 0,4 procent retinol. Dat gebeurde tot drie keer per week, 24 weken lang, op de binnenkant van de bovenarm.

Het resultaat: fijne rimpels werden duidelijk minder dan op de andere arm, die een lotion zonder retinol kreeg. In huidbiopten zagen de onderzoekers meer procollageen en meer glycosaminoglycanen, de stoffen die de huid stevig en vochtig houden. Een kanttekening: het ging om een kleine groep, en om de arm, niet het gezicht. Toch laat het zien dat ook een heel oude huid nog reageert op vitamine A.

Wat het onderzoek zegt over retinal

In een Franse studie (Creidi e.a., Journal of the American Academy of Dermatology, 1998) kregen 125 mensen met zonbeschadigde huid 44 weken lang een crème met 0,05 procent retinal, 0,05 procent tretinoïne of een crème zonder werkzame stof.

Na 18 weken waren rimpels en ruwheid duidelijk minder bij zowel retinal als tretinoïne. De crème zonder werkzame stof deed niets. Het grote verschil zat in de bijwerkingen: tretinoïne gaf meer irritatie, en daardoor hielden mensen het minder goed vol. Retinal werd beter verdragen.

Eerlijk is eerlijk: grote, onafhankelijke studies die retinal en retinol direct naast elkaar zetten, zijn er nauwelijks. Veel vergelijkingen die je online ziet, komen van merken die zelf een retinal-product verkopen.

Retinol en retinal naast elkaar

Nieuwe Europese regels voor retinol

Sinds 1 november 2025 mogen nieuwe cosmetica in de EU niet meer dan 0,3 procent retinol bevatten in producten voor gezicht en handen, en 0,05 procent in bodylotion. Dat staat in Verordening (EU) 2024/996. Producten die al in de winkel lagen, mogen nog tot 1 mei 2027 verkocht worden. De regel geldt voor retinol, retinylacetaat en retinylpalmitaat. Retinal wordt er niet in genoemd.

Zie je dus een "extra sterke" retinol van 1 procent? Dan gaat het om oude voorraad, of om een product dat niet aan de nieuwe regels voldoet.

Welke kies je?

Zo begin je zonder gedoe

1. Alleen 's avonds. Vitamine A breekt af in licht en maakt je huid gevoeliger voor de zon.
2. Een erwtje is genoeg voor je hele gezicht. Breng het aan op een droge huid en sla de huid rond je ogen en mondhoeken eerst over.
3. Twee avonden per week in de eerste maand. Daarna mag het om de avond, als je huid rustig blijft.
4. Daarna een voedende crème. Een droge huid na 50 heeft die extra laag nodig.
5. Overdag SPF 30 of hoger, ook als het bewolkt is. Anders werk je jezelf tegen.
6. Niet op dezelfde avond als een scrub of een product met AHA of BHA.
7. Geef het 8 tot 12 weken. Eerder zie je meestal weinig. Wat schilfering in de eerste weken is normaal en trekt meestal weg.

Gebruik je ook een microneedling- of micro-infusiebehandeling? Sla vitamine A dan een paar dagen vóór en na de behandeling over, tenzij de handleiding van jouw product iets anders zegt. Een huid met verse micro-openingen is extra gevoelig.

Conclusie

Retinal is de snellere, krachtigere vorm. Retinol is de beter onderzochte en mildere instap. Voor de meeste vrouwen na 50 is een lage retinol een prima start. Wie dat goed verdraagt en meer wil, kan doorstappen naar retinal. Het verschil tussen een product dat werkt en een product dat in de kast belandt, zit vooral in rustig opbouwen, elke dag zonbescherming en geduld.